Xem lại cẩm nang để đi đường dài + Quá bận để cầu nguyện

Hai mươi lăm năm trước, tôi có viết một bài với tựa đề, Cẩm nang để đi Đường dài. Gần đây khi đọc lại, tôi mừng vì sau một phần tư thế kỷ, các nguyên tắc này của tôi vẫn chưa thay đổi, chỉ có thêm sắc thái khác mà thôi. Tôi vẫn đưa ra những lời khuyên hệt như thế, xem lại chúng với một chút hoài niệm, có sửa đổi vài điểm, nhưng một lần nữa, tôi hoàn toàn đồng ý với nó.

Sống biết ơn… đừng bao giờ vô tâm khi nhận được tặng vật!

Hãy cự lại tính bi quan và những điều sai quấy. Là thánh, có nghĩa là được sưởi ấm trong lòng biết ơn, không hơn không kém. Lời khen cao nhất bạn có thể tặng cho người trao quà, đó là bạn tận hưởng món quà đó. Bạn nợ đấng Tạo Hóa một việc chính là hãy hưởng dùng mọi sự,  hãy sống hạnh phúc nhất có thể. Đời sống không chỉ là một bài kiểm tra, nó còn có giá trị hơn thế. Hãy thêm câu này vào lời cầu nguyện thường ngày của bạn: Xin cho chúng con lương thực hằng ngày, và cho chúng con hưởng dùng mà không vướng tội.

Đừng ngây thơ về Thiên Chúa… Thiên Chúa sẽ sắp đặt mọi thứ đầy đủ không sót điều gì!

Thiên Chúa không muốn là một phần cuộc sống của bạn, Ngài muốn là tất cả cuộc sống đó. Đừng tin bất cứ lời nào nói về sự an ủi của tôn giáo. Đức tin thắt lưng cho bạn và đưa bạn đi đến nơi bạn không muốn đến. Hãy chấp nhận rằng đức hạnh sẽ liên tục nhắc nhở cho bạn về những gì bạn bỏ lỡ trong đời. Hãy nhận lời khuyên này của Daniel Berrigan: “Trước khi chú tâm về Chúa Giêsu, trước hết, hãy xét mình, xem nội tâm mình tốt đẹp được đến đâu!”

Hãy tiến bước khi có thể… hay ít nhất cố dấn lên trước dù chỉ một bước!

Hãy nhìn những gì trong tầm mắt bạn, vậy là đủ để bước tiếp. Biết trước mắt là một thời gian dài mập mờ. Hãy thấy đủ với cuộc sống thường nhật. Không cần thiết lúc nào cũng phải đầy hứng thú. Một điều an ủi cho bạn là Chúa Giêsu từng khóc, các vị thánh từng phạm tội, và thánh Phêrô đã từng phản bội. Giữ vững đạo đức như một kẻ ương bướng cũng được, điều duy nhất hủy hoại các giấc mơ chính là thỏa hiệp. Hãy thường xuyên bắt đầu lại. Trong mắt Thiên Chúa, chẳng ai lỗi thời cả; và trong việc hoán cải, chẳng có gì gọi là quá trễ. Hãy biết rằng có hai kiểu bóng tối bạn có thể rơi vào: bóng tối sợ hãi của hoang tưởng sẽ đem lại buồn sầu, và bóng tối phôi thai của hoán cải sẽ đem lại sự sống.

Cầu nguyện… để Thiên Chúa kết chặt với bạn!

Đừng tin ý kiến của đám đông. Hãy tin tưởng vào lời cầu nguyện. Việc cầu nguyện sẽ cho bạn được đặt mình trên nền tảng một điều gì đó thâm sâu hơn. Hãy sẵn sàng chết đi một ít để được gắn bó với Thiên Chúa vì Ngài đã chết để được gắn bó với bạn. Hãy để tâm hồn mình là nơi giọt nước mắt của Thiên Chúa và của con cái Ngài hòa vào nhau thành những giọt nước mắt hy vọng.

Hãy yêu… nếu cuộc đời đủ rộng cho tình yêu đó, và thật sự nó đủ rộng như thế!

Hãy tạo một không gian cho tình yêu trong đời bạn. Hãy nuôi dưỡng tình yêu đó một cách ý thức. Biết rằng yêu bao nhiêu cũng không vừa. Yêu mến chuyện thế gian chỉ có thể là một tình yêu sai lầm. Hãy nói điều này với người bạn yêu: “Ít nhất, bạn sẽ chẳng bao giờ chết!” Hãy biết rằng, trên đời chỉ có hai bi kịch khốn khổ: Không yêu, và không nói cho người bạn yêu rằng bạn yêu họ biết bao.

Chấp nhận bản thân bạn… và đừng sợ bạn không hoàn hảo!

Hãy chấp nhận những giới hạn của con người. Chỉ có Thiên Chúa mới hoàn hảo. Nếu bạn yếu đuối, cô đơn, không có người để nương tựa, và không có câu trả lời cho những vấn đề của bạn, vậy thì; hãy lắng nghe. Chấp nhận những khó khăn của cuộc sống không trọn hảo. Có nhiều kiểu tử đạo. Hãy nhận ra kiểu riêng của bạn. Nếu bạn chết vì một lý do cao cả thì sẽ có một cái gì đó để bạn sống với nó!

Đừng có làm một cái xác di động… hãy dấn bước, đừng để dòng đời xô đẩy!

Hãy chấp nhận cái chết hằng ngày. Đừng nắm cuộc đời như vật sỡ hữu riêng của mình. Thói sỡ hữu giết chết niềm vui hưởng dùng, giết chết các mối liên hệ, và thậm chí giết chết cả bạn nữa. Hãy sống biết ơn. Hãy nhớ những cái chết của bạn, hãy đòi cho được sự tái sinh, hãy khóc cho những mất mát, để những gì đã cũ qua đi, và đón nhận lấy sinh khí cho cuộc đời hiện thực bạn đang sống. Hãy dẹp bỏ những mơ mộng hão huyền, chúng chỉ làm khổ bạn mà thôi. Hãy nhớ rằng thật khó để phân biệt được thời khắc chết đi và thời khắc tái sinh.

Đừng sống quá nghiêm khắc… hãy thường tự cho mình là một kẻ điên!

Tiếng cười của Thiên Chúa lấp đầy trống vắng trong mộ phần của chúng ta. Hãy nhớ rằng, sống nặng nề thật dễ, nhưng sống nhẹ nhàng mới khó. Tiếng cười là công kích trực tiếp đối với thực chất, giá trị, và khắt nghiệt của hỏa ngục. Đừng nhầm lẫn giữa giễu cợt và cười đùa. Hãy cười với người ta, chứ đừng cười vào người ta. Hãy cười và cho mình nên khờ dại, điên rồ cũng tốt như một giấc ngủ say vậy.

Hãy gắn bó với gia đình … bạn đang đi chơi dã ngoại với cả nhóm!

Đừng đi một mình. Hãy chống lại cám dỗ rằng cho rằng, hãy sống tâm linh nhưng đừng theo tôn giáo. Hãy thường xuyên “tái sinh” trong cộng đoàn. Chấp nhận rằng phải có những mối dây ràng buộc. Hành trình của bạn bao gồm cả gia đình, giáo hội, tổ quốc, và toàn thể nhân loại. Đừng bị quyến rũ bởi miếng mồi mang tên tự do tuyệt đối. Tự do và ý nghĩa cuộc đời nằm ở chỗ biết vâng phục trong cộng đoàn: cộng đoàn hạ thấp và giảm giá cái tôi, đặt bạn vào luyện ngục, và cuối cùng là thiên đàng.

Đừng sợ sống yếu đuối… sự cứu chuộc nằm ở những giọt nước mắt!

Toàn bộ giáo lý của Chúa Giêsu có thể đưa vào trong một từ: Chịu đựng. Nếu quá tim bạn không dịu đi thì cuối cùng đầu óc bạn sẽ yếu. Sự khắc nghiệt chỉ làm mọi chuyện xấu đi. Sự mềm dịu sẽ nâng mọi chuyện lên. Con chim bay được là vì nó mềm mại. Tảng đá không nhấc lên được vì nó cứng. Sự mỏng manh chính là sức mạnh. Tính nhạy cảm xác định tâm hồn. Sự dịu dàng xác định tình yêu. Nước mắt là nước muối, giọt nước nguồn gốc của chúng ta.

Ronald Rolheiser, 2013-04-28

J.B. Thái Hòa dịch

http://phanxico.vn/2018/01/31/xem-lai-cam-nang-de-di-duong-dai/

===

Quá bận để cầu nguyện

Trích sách Tập sống vượt lên nỗi sợ, Forgotten among the Lilies, Learning to Love Beyond Our Fears, Ronald Rolheiser

Thần học gia Jan Walgrave có một nhận xét, thời đại chúng ta như ngầm chống đời sống nội tâm. Đó là một cách nói nhẹ nhàng để ám chỉ trong nền văn hóa chúng ta, giải trí thì phổ biến hơn là cầu nguyện và cô tịch. Không có bao nhiêu chiêm nghiệm trong nền văn hóa và cuộc sống của chúng ta.

Tại sao vậy? Qua chọn lựa hay trên nguyên tắc, chúng ta không chống lại cô tịch, đời sống nội tâm và cầu nguyện. Và theo tôi nghĩ, chúng ta cũng không tệ hơn, ngoại đạo hơn hay ngại sống nội tâm hơn các người đi trước chúng ta. Cái chúng ta khác với người đi trước không hẳn vì chúng ta bận rộn hay hấp tấp hơn mà chúng ta không suy nghĩ theo cách chiêm nghiệm vì chúng ta không bao giờ thật sự để tâm đến nó.

Có lẽ ẩn dụ thích hợp nhất để mô tả cuộc sống bận rộn xao nhãng của chúng ta là ẩn dụ trạm rửa xe tự động. Khi bạn lái xe vào trạm, họ yêu cầu bạn tắt máy, bỏ tay lái, chân không đạp phanh. Hệ thống rửa sẽ tự động kéo xe đi.

Đối với đa số chúng ta, một ngày bình thường trôi đi như vậy: nó cuốn chúng ta đi. Đồng hồ báo thức và rađiô là một, trước khi chuông reo báo thức thì đài đã phát thanh. Như thế chúng ta đã bị kích động ngay khi chưa tỉnh ngủ.

Chúng ta thức dậy theo tiếng báo hiệu radiô rồi đi tắm, thay áo, chuẩn bị đi làm, tất tất đều được kích động bằng tin tức, âm nhạc, bình luận. Bữa ăn sáng, con đường đến sở cũng theo nhịp này. Trên xe, chúng ta nghe radiô, tham gia vào các cuộc đàm luận, lên chương trình làm việc trong ngày, luôn luôn trong trạng thái kích động và bận rộn. Chúng ta phá đi một ngày làm việc, cứ phải bận rộn, đầu óc lúc nào cũng tập trung vào công việc. Về nhà thì truyền hình, nói chuyện, các sinh hoạt, các lo âu đủ chuyện. Đến giờ ngủ; có thể chúng ta đọc một chút, tiếp tục xem truyền hình một chút. Cuối cùng mới ngủ được.

Với tất cả những chuyện này, đến lúc nào chúng ta mới có thì giờ suy nghĩ, chiêm nghiệm, cầu nguyện, tự vấn, nhận thức, đơn giản chỉ để thưởng thức, thư giãn, biết ơn cuộc sống, biết ơn tình yêu, sức khỏe, Thiên Chúa? Chúng ta đã bị sinh hoạt trong ngày cuốn đi.

Tôi nghĩ câu chuyện chung quanh tách cà-phê của bạn cũng giống tôi. Nơi tôi ở, trong những giây phút chiêm nghiệm, chúng tôi cũng ngồi nói chuyện với nhau: “Nhịp sống thật khủng khiếp. Phải làm một cái gì. Chúng ta lái xe quá nhanh, sống hấp tấp, ăn quá nhanh, làm việc quá sức, quá lo lắng, quá bận rộn, chúng ta không còn thời gian để thưởng thức cuộc sống!” Nhưng chẳng có gì thay đổi.

Như văn hào Mark Twain nói: “Nó giống như thời tiết – ai cũng than phiền nhưng không ai làm gì để thay đổi.”

Triết gia Socrate nhận xét: “Sống không suy nghĩ thì không đáng sống.” Tôi nghi  thời đại chúng ta sẽ trả lời ông: “Nếu chưa sống thì có chất liệu gì để suy nghĩ.” Càng ngày chúng ta càng ít suy nghĩ về cuộc sống của mình.

Hệ quả thì đâu cũng giống nhau. Chúng ta nhận thấy nó trong cách chúng ta ăn, lái xe,

Tôi không muốn xét đoán nhưng tôi nghĩ đa số chúng ta ít cầu nguyện, nhất là cầu nguyện riêng. Tôi nghĩ cuộc sống cầu nguyện trung bình của một người ở thời buổi này thu gọn trong lời cầu nguyện vắn tắt buổi sáng, vài kinh đọc hấp tấp đãng trí lúc ăn và vài câu trước khi ngủ. Đã là quý nhưng ít.

Nhưng thiếu khả năng chiêm nghiệm không phải chỉ thể hiện qua các câu kinh nghèo nàn. Nó chỉ là dấu hiệu của một thiếu sót sâu đậm. Lối sống vội vàng và khuynh hướng xao nhãng làm cho chúng ta không nếm được cô tịch. Khi cuộc sống cô tịch bị rút ngắn thì đời sống chúng ta dường như ít có giá trị và ít có ý nghĩa.

Thế mà đa số chúng ta đều thấy mình rất cần cô tịch. Áp lực càng tăng thì mệt mỏi tăng theo, chúng ta cho rằng do kiệt sức nghề nghiệp và bắt đầu mơ cô tịch. Chúng ta tưởng tượng cô tịch là nơi thanh thản yên lặng: dạo chơi bên bờ hồ, ngắm mặt trời lặn, buông mình trong chiếc ghế đu bên lò sưởi, miệng phì phèo ống điếu. Nhưng chúng ta lại làm cho cô tịch thành một sinh hoạt: nó bắt chúng ta phải làm một cái gì đó. Chúng ta xem cô tịch như một công việc, như đi tắm. Đứng dưới vòi sen, để nước dội xuống, kỳ cọ… rồi trở lại đời sống bình thường.

Nhưng cô tịch là một hình thức của nhận thức. Nó là cách thức hiện hữu và tỉnh ngộ trong suốt cuộc đời. Một chiều kích suy tư ứng dụng trong cuộc sống thường ngày, gợi lên cảm nhận biết ơn, cảm kích, thanh thản, thỏa nguyện và cầu nguyện. Nó là ý thức, trong cuộc sống thường nhật, rằng cuộc sống thường nhật là quý giá, mang tính thiêng liêng và trọn đủ.

Làm cách nào để phát triển một chiều kích như thế trong cuộc sống chúng ta? Làm cách nào để nuôi dưỡng cô tịch? Làm cách nào chủ động trong cuộc sống để không bị nó cuốn hút? Làm cách nào đặt nền móng cho cầu nguyện trong cuộc sống chúng ta? Làm cách nào để biết ơn và cảm kích cuộc sống thường ngày?

Khi được hỏi đâu là toa thuốc đơn giản để săn sóc cho sức khỏe tinh thần khi phải sống trong vội vã, Eric Fromm đã trả lời:

“Một nửa giờ thinh lặng một ngày, nếu có thì giờ thì làm hai lần. Sẽ rất tốt cho sức khỏe của bạn.”

Câu trả lời của Fromm không có tính cách tôn giáo. Ông không phải là Thomas Merton. Nhưng toa thuốc của ông mang hơi hướm Merton. Tôi không nghĩ ra toa thuốc thiêng liêng nào hay hơn toa này để chữa trị căn bệnh thiếu hướng nội của chúng ta.

Hãy thử cầu nguyện và thinh lặng. Một nửa giờ một ngày. Nếu có thì giờ, hai lần một ngày. Sẽ rất tốt cho sức khỏe của bạn. Và trong nền văn hóa như muốn nuốt chửng đời sống nội tâm thì đây cũng là một hành vi chính trị.

Nguyễn Kim An dịch

Xin đọc thêm: Đời sống tu trì và đời sống bà mẹ gia đình

Đời sống tu trì trong cuộc sống thường nhật