[Sách] Phong cách lãnh đạo của Đức Giêsu - CÔNG NHẬN NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC (Phần 1.2)

quangxn October 08, 2025

CÔNG NHẬN NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC

Tại lễ trao giải Tony Awards năm 2009, nhiều diễn viên, nhà viết kịch, nhà sản xuất và những tên tuổi lớn khác của sân khấu Broadway đã bước lên bục để nhận giải thưởng của mình. Hầu hết đều dành ít phút để tri ân những người đã góp phần giúp họ đạt được khoảnh khắc ấy, từ các đồng nghiệp trên sân khấu Broadway cho đến thầy cô dạy kịch từ thời lớp bảy.

Nhưng một diễn viên lại chọn cách khác để phát biểu cảm tưởng.“Có rất nhiều người mà thật sự tôi có thể cảm ơn,” danh hài Martin Short nói, “nhưng tôi sẽ không làm vậy. Bởi thực tế là, tất cả đều do chính tôi làm nên!”

Martin Short chỉ nói đùa, và câu nói ấy khiến cả khán phòng bật cười. Nhưng lời của ông cũng nhắc chúng ta về một nguy cơ rất thật đối với những ai đang ở vị trí lãnh đạo ngày nay — đó là nguy cơ của sự kiêu ngạo, nguy cơ nghĩ rằng chúng ta xứng đáng nhận toàn bộ công trạng cho những thành công của mình. Chúng ta bắt đầu nghĩ: Tôi thật thông minh! Hãy xem tôi đã tự mình đạt được những gì!

Thực tế, không ai đạt được điều gì một mình cả. Điều này lại càng đúng hơn đối với các nhà lãnh đạo. Xét cho cùng, một nhà lãnh đạo đạt được mục tiêu là nhờ làm việc thông qua người khác. Mọi nhà lãnh đạo vĩ đại đều là kết quả của những người đã dạy dỗ, hướng dẫn, và tác động đến họ. Và mọi nhà lãnh đạo vĩ đại đều hoàn thành công việc nhờ ủy thác trách nhiệm cho người khác, đặc biệt là những người ở tuyến đầu của tổ chức.

Khi một nhà lãnh đạo bắt đầu nghĩ: Tất cả là do tôi tự làm, thì người ấy đang gặp rắc rối lớn.

Trên Vai Những Người Khổng Lồ

Tôi luôn nhớ lời một vị giáo sư của tôi: “Khi anh làm nghiên cứu, hãy chú ý đặc biệt đến một hoặc hai cái tên cứ xuất hiện đi xuất hiện lại trong các tài liệu tham khảo. Những người đó có lẽ đã đặt nền móng cho lĩnh vực ấy. Những người khác xây dựng công trình của mình trên nền tảng đó — hoặc tìm cách tạo tên tuổi cho mình bằng cách phản đối công trình ấy. Ngay cả những người phản đối cũng phải thừa nhận thành tựu của những người đã đặt nền móng.”

Sự sẵn sàng công nhận những người đi trước là một đặc điểm của lãnh đạo tốt. Những nhà lãnh đạo vĩ đại đủ tự tin để trao công trạng cho người xứng đáng. Họ thành thật và sẵn sàng thừa nhận: Tôi đã không thể làm điều này một mình. Như nhà vật lý người Anh nổi tiếng, Ngài Isaac Newton (1642–1727), từng nói: “Nếu tôi nhìn xa hơn những người khác, thì đó là vì tôi đã đứng trên vai những người khổng lồ.”

Khi tôi nhận bằng Tiến sĩ, tôi nhận ra rằng đó hầu như không phải là thành tựu cá nhân đơn độc. Tôi đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều người để đạt được mục tiêu ấy.
Trước hết, tôi mang ơn người mẹ đạo đức của mình, người đã nuôi dưỡng tôi trong đức tin Kitô giáo, cầu nguyện cho tôi hằng ngày, và dạy tôi tầm quan trọng của việc cầu nguyện. Mẹ đã xây dựng trong tôi nhiều phẩm chất cần thiết để tôi duy trì động lực và tập trung vào mục tiêu, bao gồm sự kiên trì, tinh thần làm việc chăm chỉ, và niềm tin vào Thiên Chúa.

Năm 21 tuổi, tôi rời Ai Cập để định cư tại Sydney, Úc. Tôi đến Sydney như một người xa lạ, chỉ biết duy nhất một đôi vợ chồng, và cũng chỉ biết họ qua tên tuổi và danh tiếng. Tôi cũng mang theo một lá thư giới thiệu gửi cho Linh mục Đại diện Giám mục Anh giáo D.W.B. Robinson, người sau này trở thành Tổng Giám mục Sydney. Đức Tổng Robinson đã khích lệ và nâng đỡ tôi khi tôi chật vật học tập và thích nghi với một nền văn hóa mới. Nếu không có sự khích lệ của ngài, tôi đã không thể học tại Đại Chủng viện Thần học Moore.

Sau đó, tôi gặp John Haggai. Sự tin tưởng của ông vào tôi đã giúp tôi tin vào lời kêu gọi của Thiên Chúa dành cho mình. Khi tôi 31 tuổi, ông mời tôi lãnh đạo Học viện Haggai, một tổ chức truyền giáo toàn cầu với văn phòng trên sáu châu lục. Công việc này đã giúp tôi tích lũy được lượng kinh nghiệm tưởng chừng như 50 năm chỉ trong vòng 8 năm. Nhờ ơn Chúa, tôi vừa có thể lãnh đạo tổ chức, vừa học lấy bằng tiến sĩ, vừa viết sách, tất cả cùng một lúc.

Trong suốt thời gian đó, tôi luôn có người cộng tác thân tín nhất là vợ tôi, Elizabeth, người đã trao cho tôi tình yêu, sự hỗ trợ và khích lệ. Mỗi khi tôi đi công tác nước ngoài hay thức khuya học tập, cô đã gánh vác cả vai trò của cha lẫn mẹ cho bốn người con của chúng tôi.

Còn có biết bao “người khổng lồ” khác trong đời tôi, quá nhiều để có thể kể hết. Nhờ đứng trên vai họ, tôi cảm thấy không có gì là không thể làm được. Tôi mắc nợ tất cả họ rất nhiều, và tôi sẽ không bao giờ quên những tác động của họ trên đời sống và sứ vụ của tôi.

Người Hướng Dẫn và Người Đi Trước

Chúa Giêsu nói với các môn đệ rằng mùa gặt đã sẵn sàng. Người dùng hình ảnh cánh đồng như một ẩn dụ để diễn tả tình trạng sẵn sàng và rộng mở trong tâm hồn của những con người chung quanh các ông. Họ đã sẵn sàng đón nhận Tin Mừng, Tin Tức Tốt Lành của Nước Thiên Chúa. Chúa Giêsu tiếp tục nói:

“Người gặt đã lãnh tiền công, và đang thu hoa lợi để được sự sống đời đời, để kẻ gieo và kẻ gặt cùng vui mừng với nhau. Thật vậy, ở đây câu tục ngữ đã ứng nghiệm: ‘Kẻ này gieo, người kia gặt.’ Thầy sai anh em đi gặt những gì chính anh em đã không phải vất vả làm ra. Người khác đã làm lụng vất vả, còn anh em thì được hưởng kết quả công khó của họ” (Ga 4,36-38).

Chúa Giêsu muốn các môn đệ hiểu rằng họ mắc nợ biết ơn tất cả những ai đã lao nhọc trước họ. Người hoàn toàn có thể nhắc họ rằng chính mảnh đất họ đang đứng đây đã được Giôsuê và dân Ítraen trung thành chiếm lấy trong những cuộc chiến hàng thế kỷ trước. Người cũng có thể nhắc đến các rabbi và những nhà lãnh đạo khác đã gìn giữ đức tin Do Thái và dạy dỗ dân chúng.

Khi Tông đồ Phaolô viết thư cho tín hữu Côrintô, ngài cũng mang trong lòng một ý tưởng tương tự. Các tín hữu Côrintô đã bắt đầu chia phe, đề cao những nhà lãnh đạo mình yêu thích và liên kết với họ. Thậm chí có người tự xưng mình là môn đệ của Phaolô. Vì thế, Phaolô đã viết cho họ: “Thế thì Apôlô là gì? Phaolô là gì? Chỉ là những người phục vụ, nhờ đó anh em tin, và Chúa đã ban cho mỗi người một nhiệm vụ riêng. Tôi đã trồng, Apôlô đã tưới, nhưng Thiên Chúa mới cho mọc lên. Vậy người trồng hay người tưới cũng chẳng là gì cả, nhưng chỉ có Thiên Chúa là Đấng làm cho mọc lên. Người trồng và người tưới đều là một, và mỗi người sẽ nhận phần thưởng tùy theo công khó của mình. Vì chúng tôi là cộng sự viên của Thiên Chúa; anh em là cánh đồng của Thiên Chúa, là ngôi nhà Thiên Chúa xây dựng” (1 Cr 3,5-9).

Chính Chúa Giêsu chỉ trở thành nhà lãnh đạo, Đấng Mêsia được xức dầu, sau khi Gioan Tẩy Giả đã dọn đường. Tông đồ Phêrô trở thành người lãnh đạo giữa các môn đệ và sau này là lãnh đạo trong Hội Thánh, nhưng ông chỉ trở nên môn đệ khi được chính anh mình là Anrê mời gọi cùng đi theo Chúa.

Anh sẽ không bao giờ gặp một nhà lãnh đạo “tự mình mà nên”, một người đã tự kéo mình lên nhờ sức riêng. Mọi nhà lãnh đạo đích thực đều là thành quả của sự dưỡng dục, dạy dỗ, huấn luyện, cố vấn và hướng dẫn của những người đi trước. Mỗi nhà lãnh đạo đều đứng trên vai những người khổng lồ. Điều này đúng cả trong lãnh vực tôn giáo lẫn ngoài đời. Như Tom Morris đã nhận xét trong tác phẩm If Aristotle Ran General Motors: “Socrates có một môn sinh là Plato, Plato có một môn sinh là Aristotle, và Aristotle có một môn sinh là Alexander Đại Đế.” Đằng sau mỗi nhà lãnh đạo vĩ đại là nhiều thế hệ những người khổng lồ.

Một Tinh Thần Nương Tựa Lẫn Nhau

Tại sao Chúa Giêsu, sau khi huấn luyện và chỉ dạy các môn đệ, lại sai họ đi từng hai người một (x. Lc 10,1)? Lý do rõ ràng là có sự an toàn khi đi đôi. Hai người cùng làm việc và cùng đi sẽ có thể khích lệ và nâng đỡ nhau khi đến những nơi xa lạ. Nhưng có lẽ Chúa Giêsu cũng muốn dạy một lý do khác quan trọng không kém nhưng ít được nhận ra.

Phải chăng Phêrô có thể trở về sau khi thăm một thành phố một mình và nói: “Hãy xem tôi đã làm được gì!”? Có thể chăng Chúa muốn dạy các môn đệ rằng họ cần phải nương tựa vào nhau và vào chính Người? Người có thể muốn giúp họ hiểu rằng tất cả đều là những chi thể trong một Thân Thể của Đức Kitô — một chủ đề được Tông đồ Phaolô nhiều lần nhắc đến trong các thư của ngài (x. Rm 12,3-8; 1 Cr 12,12).

Chính Chúa Giêsu có quyền nhận mọi vinh quang từ công trình sáng tạo cho đến mọi việc khác. Nhưng Người đã nêu gương khiêm nhường của người tôi tớ. Chúa Giêsu có thể đã chỉ ra những thiếu sót và thất bại của những người đi trước mình: “Anh nghĩ Ápraham vĩ đại ư? Hãy nhớ rằng ông cũng có những yếu đuối. Còn Môsê? Đừng quên những lần ông nổi giận và bất tuân Thiên Chúa. Và cũng đừng quên Ápraham đã sợ Pharaô đến mức nói dối rằng Sara là em gái mình! Nếu anh muốn biết thế nào là vĩ đại thật, hãy nhìn vào Ta!”

Nhưng Chúa Giêsu không bị thúc đẩy (như rất nhiều nhà lãnh đạo hôm nay) bởi nhu cầu được ghi công, được vỗ tay hay được chú ý. Người đã công khai nhìn nhận những người đi trước mình, kể cả Ápraham (x. Ga 8,53) và Môsê (x. Ga 5,45-46). Nếu chúng ta muốn theo phong cách lãnh đạo của Đức Giêsu Kitô, chúng ta cũng phải biết nhìn nhận người khác theo cùng một cách thế của Chúa. Sau đây là vài tư tưởng có thể giúp bạn giữ một thái độ khiêm nhường, mang tinh thần Đức Kitô, đối với vai trò lãnh đạo của mình:

Mọi khả năng, kể cả khả năng lãnh đạo, đều là hồng ân của Thiên Chúa. Gioan Tẩy Giả đã nói rõ nhất: “Không ai có thể nhận được gì mà không do Trời ban” (Ga 3,27). Gioan biết rằng ông không tự mình được sai làm Tiền Hô của Chúa; chính Thiên Chúa đã chọn, chuẩn bị và ban cho ông khả năng dọn đường cho Đấng Mêsia. Khả năng lãnh đạo chúng ta có là hồng ân của Thiên Chúa — và việc nhận ra sự thật quan trọng này sẽ giúp chúng ta khiêm nhường.
Chúng ta không thể làm gì để xứng đáng với khả năng lãnh đạo. Bạn không thể “kiếm được” một món quà. Các đặc sủng thiêng liêng được ban cho chúng ta nhờ ân sủng của Thiên Chúa Tối Cao. Chúng ta có thể trau dồi một số kỹ năng, rèn luyện khả năng nói trước công chúng, học hỏi để quản trị hữu hiệu hơn, hoặc thực hành quản lý thời gian tốt hơn. Nhưng ơn gọi làm lãnh đạo và khả năng then chốt để thực hiện một viễn cảnh qua con người là hồng ân của Thiên Chúa.
Khả năng lãnh đạo không phải là lý do để tự mãn. Thiên Chúa ban khả năng lãnh đạo cho một số người, và cho người khác khả năng nhận ra và đi theo nhà lãnh đạo. Có người được đôi tay khéo léo, có người được giọng nói thiên phú, có người được trí tuệ xuất sắc. Vậy ai có lý do để tự hào về ân huệ của mình? Nhà lãnh đạo có lớn hơn người theo không? Nhà lãnh đạo có thể làm gì nếu không có những người cộng tác được ban ơn? Không gì cả! Mọi điều nhà lãnh đạo có, là, và làm đều đến từ Thiên Chúa, nên không ai có quyền tự phụ về khả năng lãnh đạo của mình.
Chúng ta nên tạ ơn Thiên Chúa về khả năng lãnh đạo của mình. Vì Thiên Chúa là nguồn mạch của các ân huệ lãnh đạo, chúng ta phải biết ơn. Người đã ban cho chúng ta tài năng tự nhiên và các đặc sủng thiêng liêng. Người đã đặt vào đời chúng ta cha mẹ, người hướng dẫn, thầy cô, huấn luyện viên và những người có ảnh hưởng. Người đã dẫn dắt chúng ta qua những kinh nghiệm rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Bạn đã từng cảm tạ Thiên Chúa vì đã làm cho bạn trở thành người lãnh đạo hôm nay chưa?
Chúng ta nên ghi nhận công lao của những ai đã giúp chúng ta trên hành trình lãnh đạo. Vận động viên Olympic bắt đầu với tài năng thiên bẩm xuất sắc, nhưng tài năng tự nhiên thôi chưa đủ. Mọi nhà vô địch đều cần được hướng dẫn, huấn luyện và uốn nắn để biến tài năng đó thành tấm huy chương vàng. Nhìn vào câu chuyện đời của bất kỳ nhà vô địch Olympic nào, bạn sẽ thấy có cha mẹ hy sinh, thầy cô truyền cảm hứng, huấn luyện viên chỉ dạy, và đồng đội khích lệ. Ngay cả những môn thi cá nhân trong Olympic cũng là một nỗ lực tập thể. Các nhà vô địch Olympic hầu như luôn ghi nhận những người đã làm cho họ có thể thi đấu ở cấp độ đó. Các nhà lãnh đạo cũng cần học gương này.

Quảng cáo sau đây đã từng xuất hiện trên Wall Street Journal với tiêu đề: “Bạn Có Nhớ Cơ Hội Đầu Tiên Của Mình Không?” Nội dung quảng cáo viết:

Đã có một người nào đó từng nhìn thấy nơi bạn một tiềm năng. Một phần nhờ vậy mà hôm nay bạn đang ở vị trí hiện tại. Đó có thể là một người cha mẹ ân cần, một thầy cô tinh tế, một người huấn luyện nghiêm khắc, một ông chủ biết trân trọng, hoặc chỉ là một người bạn móc hết tiền túi giúp bạn vài đồng. Dù là ai đi nữa, họ đã có lòng tốt và tầm nhìn để đặt cược vào tương lai của bạn. Đó là hai phẩm chất tuyệt vời phân biệt con người với loài đười ươi. Trong vòng 24 giờ tới, hãy dành 10 phút để viết một lá thư cảm ơn đến người đã từng giúp bạn. Bạn sẽ duy trì được một tình bạn tuyệt vời. Thật vậy, hãy dành thêm mười phút nữa để giúp ai đó được nghỉ ngơi. Ai biết được? Có thể một ngày nào đó, bạn sẽ nhận được một lá thư dễ thương. Đó có thể là một trong những thông điệp đem lại cho bạn niềm vui sâu xa nhất mà bạn từng đọc.1

Khi bạn đọc đoạn văn này, tôi chắc rằng Thiên Chúa đã gợi nhắc bạn nhớ đến những người cụ thể — những người đã cho bạn cơ hội đầu tiên, đã khích lệ và ảnh hưởng đến bạn, đã hướng dẫn và tác động đến đời bạn. Bạn đã từng bày tỏ lòng biết ơn và cảm ơn những người đã làm nên con người lãnh đạo bạn hôm nay chưa?

Nếu bạn có khả năng lãnh đạo lớn lao, hãy khiêm tốn và biết ơn, đừng kiêu ngạo. Hãy nhìn nhận và cảm tạ Thiên Chúa, Đấng đã ban cho bạn những khả năng tự nhiên và những đặc sủng thiêng liêng. Đừng quên tri ân những “người khổng lồ” trên vai họ bạn đang đứng.
Điều này dẫn chúng ta đến nguyên tắc lãnh đạo thứ hai được rút ra từ đời sống của Đức Giêsu:

NGUYÊN TẮC 2

Những nhà lãnh đạo vĩ đại luôn ghi nhận công lao của những “người khổng lồ” đi trước mình.