Phiêu là gì - Cách Phiêu (Flow)

ANT December 22, 2021

Phiêu là gì

Phiêu

Trong khoa học, nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi đã tiến hành nghiên cứu sâu về trạng thái Flow- mà tôi gọi là Phiêu.

Khi một người ở trạng thái Phiêu, người ta có thể giảm nhịp tim, huyết áp và các cơ mặt được thư giãn, ngược lại với căng thẳng khi lao động. Trong thiền, võ thuật và nhiều môn nghệ thuật khác, người ta cũng có thể dễ dàng Phiêu. Để dễ hiểu, bạn có thể hiểu phiêu là khi ta thấy hình tượng một ‘cao nhân’ võ thuật có thể ‘đánh mà như không đánh, không đánh mà lại như đánh’. Csikszentmihalyi mô tả trạng thái Phiêu- trạng thái tinh thần tập trung cao độ- là khi toàn bộ tâm trí và cơ thể đắm chìm hoàn toàn trong một hành động hoặc quá trình. Hành động này là sự kết hợp hài hoà giữa kĩ năng của bản thân với những thử thách trước họ. Sự hoà hợp đó đồng điệu tới mức người ta chỉ tập trung hoàn toàn vào trạng thái này, không bị chi phối bởi không gian hay thời gian xung quanh. Người đó khi Phiêu không hề mệt mỏi trước những việc đang làm, mà trái lại có một cảm xúc hoà quyện sâu một cách hứng thú, ngập tràn năng lượng, và nhờ đó mang tới sự tận hưởng đích thực.

Dựa vào đó, tôi có nhận định riêng về Phiêu:

Phần 1: Lối sống hạnh phúc

Phiêu không cần chỉ là một hành động hay trạng thái ngắn. Phiêu là một cách sống, một lí tưởng sống hạnh phúc.

Phiêu chỉ có thể đạt được khi hoạt động hoặc quá trình đó là do tự thân người đó có hứng thú và mong muốn làm. Người đó không bị chi phối bởi tiền bạc, quyền lực, danh tiếng, áp lực xã hội. Người chọn sống theo Phiêu sẽ lựa chọn những công việc được mách bảo bởi trái tim của họ và cháy hết mình với công việc đó. Nhưng vì phiêu chỉ đạt được khi có sự kết hợp của khối óc và sự bền bỉ rèn luyện, nên bản thân người đó luôn có sự học hỏi và cố gắng để nâng cao kĩ năng.
Khi tất cả tinh thần và trái tim bên trong con người đó gặp được thử thách mà chúng có thể đáp ứng chính xác, thì sự hoà quyện hình thành. Bởi vậy, những người làm việc theo kiểu Phiêu sẽ không cần có sự trao thưởng bằng vật chất hay giám sát bởi con người. Họ tình nguyện làm, thậm chí có thể làm một cách quên ăn, quên ngủ, quên nhu cầu khác của bản thân mà không có sự ép buộc, áp lực, mong chờ từ người khác. Họ làm mà không phải là lao động, mà là hưởng thụ thành quả của chính bản thân ngay giây phút ấy. Bởi vậy, từng hành động là động lực tự thân dẫn tới sự tốt đẹp hơn ở hành động tiếp theo. Ở những con người chọn cách làm việc Phiêu, thì họ có thể sống cả đời chỉ làm việc, mà thực sự làm việc là để sống hạnh phúc.

Phiêu sẽ giải thoát nỗi khổ của con người.

Bởi vì mỗi người có cảm nhận về hạnh phúc khác nhau, mà Phiêu thì được xây dựng từ chính cảm nhận và khả năng riêng của mỗi người. Trong khi đó, những giá trị về sự giàu có, danh tiếng, quyền lực là do người khác tạo ra một quy chuẩn chung và có thể tạo ra sự không phù hợp (Ví dụ phải có 1 vợ hai con mới hạnh phúc, phải có đủ nhà lầu xe hơi, phải có những chuyến du lịch sang trọng, phải có danh tiếng trong giới, phải trở thành quản lí doanh nghiệp…).

Phiêu không mang lại đau khổ vì nó không áp đặt ai khác phải thực hiện, mà ngược lại, nếu một người tôn trọng cách sống Phiêu, họ có khả năng tự tin tưởng vào bản thân, đồng thời tôn trọng sự khác biệt- kiểu Phiêu riêng- của người khác. Khi ai đó có thể tin tưởng tối đa và mình và vào người khác, không phải nhiều gốc khổ đau sẽ biến mất ư?Trong khi đó, tiền bạc, danh vọng, quyền lực hoàn toàn bị đo đạc phụ thuộc bởi bên ngoài và có thể bị giành giật, ép buộc đạt được. (Ví dụ cha mẹ ép buộc con cái học để có công việc, để mở mày mở mặt, làm việc chỉ vì thu nhập, đồng nghiệp ghen ghét để giành giật lương thưởng chức tước).

Phiêu là chìa khoá để con người tự lập về cả giá trị bản thân và tối đa hoá ích lợi cho xã hội.

Hơn tất cả, vì phiêu khuyến khích sự tiến bộ và học hỏi không ngừng. Trong lao động, người có thể làm việc Phiêu hoàn toàn có thể khẳng định bản thân với giá trị của riêng họ, và được duy trì cảm giác viên mãn nhờ trạng thái phiêu.
Trong học tập, người học được đắm chìm trong thế giới riêng, mà họ đang mê mẩn khám phá và vô cùng nhanh chóng phát triển các kĩ năng để tiếp tục tự muốn nâng cao bản thân.

Phiêu giúp đảm bảo khả năng tài chính vì nó là đỉnh cao nhất của năng suất làm việc. Khi con người vượt qua khỏi sự tư lợi vì tiền bạc, quyền hạn mà chỉ làm việc để có kết quả cao nhất, giá trị mang lại sẽ là của cả tập thể và cộng đồng chứ không bị giới hạn cá nhân theo kiểu “làm bao nhiêu hưởng bấy nhiêu”.
Khi con người ngừng bị chi phối bởi kiếm tiền phục vụ cho mục đích cá nhân, mà thay vào đó, có thể hoàn toàn cống hiến cho công việc mà họ đam mê nhất, lúc đó giá trị xã hội sẽ được mang lại tối đa. Tuy rằng ở nhiều trường hợp, vẫn còn mặt trái là: giá trị được tạo ra quá ‘cao siêu’, ví dụ như những bức tranh nổi tiếng nhưng người hoạ sĩ vẫn không được công nhận thành quả.

nguồn: https://flownes.com/phieu-la-gi/
https://flownes.com/cach-phieu/

Cách Phiêu

Chỉ có người vĩ đại mới có thể Phiêu?

Đúng là người vĩ đại thường làm ra điều vĩ đại khi họ đang Phiêu, đang làm mà như không làm, không làm mà như làm. Chúng ta biết tới Isaac Newton khám phá ra lực hấp dẫn khi ông đang chìm đắm nơi làng quê. Rồi Archimedes tìm ra nguyên lí của mình khi chìm đắm trong suy nghĩ và… trong bồn tắm. Hay chúng ta quá quen thuộc về việc những tài năng làm việc không ngừng nghỉ bất chấp ngày đêm. Ví dụ điển hình như trong võ thuật, chỉ những người tu luyện ở mức độ cao nhất mới có thể có công phu đánh như không đánh, không đánh mà có thể ra đòn rất mạnh.

Nhưng điều đặc biệt của Phiêu là ai cũng có thể Phiêu, vì Phiêu có thể ở mọi cấp độ. Một em bé chìm đắm trong vườn vì mải miết xem sự khác biệt của hết cây này tới hoa khác trong vườn. Một em bé miệt mài với những bức vẽ hình thành từ trí tưởng tượng. Một nhà văn viết không ngừng nghỉ, viết quên ăn, kể cả khi đang ngủ cũng bật dậy viết. Một lập trình viên chìm đắm trong những dòng code, một hoạ sĩ đang vẽ tranh, một ca sĩ đang chìm trong bài hát du dương, một cậu học sinh đang mải miết với trái bóng, một người mải miết học ngôn ngữ mới trong những đoạn hội thoại tự luyện… Người ta có thể gọi tất cả những điều ấy dưới những tên gọi khác nhau: yêu nghề, toàn tâm toàn ý với công việc, mê hoặc thích môn đó và có năng khiếu hoặc kĩ năng; nhưng nó cũng được gọi là Phiêu.

Sống Phiêu là ích kỉ hay hy sinh?

Có người lựa chọn theo con đường riêng của mình bị gia đình, bạn bè cho rằng đó là cái ích kỉ cá nhân, chỉ biết vui thú riêng của mình mà quên đi việc có đầy đủ vật chất, quyền lực để giúp đỡ gia đình, dòng họ. Nhưng thực tế, người có thể Phiêu một công việc, dù không mang lại giá trị vật chất vì có thể không đáp ứng đúng ‘nhu cầu thị trường lúc bấy giờ’, thì họ vẫn có thể đem lại giá trị cao hơn thế rất nhiều, thậm chí cho cả nhân loại. Chúng ta đã biết nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học, hoặc các công trình tầm cỡ thế giới có những giai đoạn bị khinh thường, nhưng tác giả vẫn miệt mài quên ăn quên ngủ, sống trong đói nghèo để thực hiện, và hàng chục hàng trăm năm sau họ mới được vinh danh. Nhưng vì họ không làm vì danh vọng, nên sự đánh giá của người khác không ngăn cản họ.

Tuy vậy, như đã đề cập, đa phần Phiêu tạo ra giá trị thực thụ và có thể xây dựng nguồn tài chính rất tốt nếu những giá trị đó phù hợp với hoàn cảnh.

Nhưng Phiêu cũng không phải là hy sinh. Vì người Phiêu tự nguyện cống hiến thời gian và bản thân mình cho chính mong muốn của mình. Chúng ta có thể thấy nhiều người vĩ đại như các nhà khoa học, các nhà giải phóng dân tộc đều không có tài khoản kếch xù, nhiều người không lập gia đình mà chỉ một mình lủi thủi trong một căn phòng tồi tàn, thậm chí là hang, là nhà lá. Thậm chí có người chết ở vỉa hè trong lạnh lẽo. Nhưng thể xác của họ chỉ là nơi giúp cho tâm hồn của họ được Phiêu, bởi vậy, họ không cảm thấy khổ khi được làm điều mình hạnh phúc.

Để sống Phiêu có dễ không?

Vừa khó mà vừa dễ.

Phiêu rất dễ và có thể trải nghiệm mỗi ngày. Phiêu trong trạng thái ngắn có thể đạt được khi ta cân bằng giữa kĩ năng với thử thách, các hoạt động mà bạn yêu thích như thể thao, nghệ thuật, đan len, đọc sách, thậm chí là chơi điện tử đều có thể có trạng thái phiêu. Ở đó bạn tự muốn làm chứ không có ai ép buộc hoặc trao thưởng, và càng làm càng say mê. ---> một kiểu (trì hoãn) "sự thỏa mãn" tích cực? lướt MXH fb, web, ... "tỷ phú thời gian", ngủ, nướng, chat chit... cũng là "thỏa mãn" nhưng tiêu cực?

Phiêu khó nếu chọn Phiêu như một cách sống, một triết lí sống. Sống Phiêu là cách sống đặt lựa chọn của trái tim và sự bền bỉ luyện tập kĩ năng kiến thức của bản thân mình lên trên tất cả. Người sống Phiêu yêu cuộc sống của mình một cách tự thân, tin tưởng vào chính mình và muốn làm những việc vì sự mong muốn đó. Để đạt được như vậy, từ bên trong, họ buông bỏ tham vọng tiền của, vật chất, danh vọng, quyền lực, buông bỏ nỗi sợ định kiến xã hội. Chỉ khi như vậy thì họ mới lắng nghe được bản thân mình thực sự đam mê điều gì và có thể làm gì để phát huy nó. Còn từ bên ngoài, với những áp lực của gia đình, xã hội, truyền thống cũ, họ sẽ bị trói buộc và có thể gặp sự “không mấy thiện cảm” vì thường giá trị bên trong của mỗi người không phải luôn đi theo số đông. Sống Phiêu là cách sống lựa chọn tự do cho bản thân và không để mình bị trói buộc bởi những điều trên. Họ có thể ở trong một căn phòng tồi tàn nhưng lại đang trong tự do tâm trí ở thế giới của mình, hơn là ở trong một biệt thự mà bị trói buộc bởi những suy nghĩ lo giữ nhà, giữ tiền. Vì vậy sống Phiêu rất khó, cũng như bất kì hành trình tìm đến tự do của một dân tộc nào, đôi khi phải có sự hy sinh và tỉnh táo lớn, nhất là trong xã hội còn nhiều định kiến.

Phiêu là sự tin tưởng tối đa vào bản thân. Vậy những người sống Phiêu sẽ không theo tôn giáo?

Không đúng, thực chất khi hiểu về Phiêu, tôi mới tin rằng tại sao tôn giáo có thể đưa tâm hồn ra khỏi sự giới hạn vốn có. Tôn giáo là bệ đỡ (--> chỗ dựa vững chắc) tuyệt vời để con người vốn đã tin tưởng bên trong mình, cũng có thể tin tưởng vào bên ngoài. Ở đó, tinh thần của họ được hướng thiện (--> hướng thượng), và hơn cả, được cân bằng. Nhờ vậy, hoạt động tâm trí có thể tiến hành học và làm việc một cách tối ưu nhất. Phiêu không chỉ là dành cho bản thân mỗi người, mà là sự hoà hợp giữ tương tác của cá nhân với một hoạt động, quá trình nào đó ở môi trường bên ngoài. Vì vậy, thực chất Phiêu là sự hoà hợp giữ cá nhân với niềm tin vào cuộc sống bên ngoài một cách trọn vẹn nhất.